Θεοσοφία: τι είναι

/Θεοσοφία: τι είναι
Θεοσοφία: τι είναι2018-05-05T21:55:41+00:00

Θεοσοφία: τι είναι

Ασπασία Παπαδομιχελάκη

Θεοσοφία είναι η Θεία Σοφία που υπάρχει προ αμνημονεύτων ετών και εκφράζει τη συσσωρευμένη σοφία όλων των εποχών. Είναι ο πνευματικός πυρήνας από τον οποίο πηγάζει κάθε γνώση που είναι συνδεδεμένη με τη νοήμονα ζωή. Είναι η πηγή των θρησκειών, των μεταφυσικών διδασκαλιών, των γραμμάτων και των τεχνών, της εκπαίδευσης, του πολιτισμού και κυρίως της μυστικής παράδοσης. Είναι η εσωτερική Γνώση από την οποία προήλθαν όλες οι αποκαλύψεις που έγιναν, γίνονται και θα γίνονται στην ανθρωπότητα σχετικά με τους Νόμους της Εκδήλωσης, με την πνευματική καταγωγή του ανθρώπου, με την απόκρυφη ιστορία της ανθρωπότητας και του πλανήτη.
«Αν μιλάτε για τη Θεοσοφία,» αναφέρεται από την Ε.Π.Μπλαβάτσκυ, «λέω ότι υπήρχε αιώνια διαμέσου των ατελείωτων κύκλων του παρελθόντος, και θα εξακολουθεί να υπάρχει διαμέσου των ατέλειωτων κύκλων του Μέλλοντος, επειδή η Θεοσοφία είναι συνώμυμη της Αιώνιας Αλήθειας.» [1]

Η Θεοσοφία είναι η αρχαία Σοφία- Θρησκεία. Είναι η εσωτερική διδασκαλία που ήταν γνωστή στα αρχαία έθνη τα οποία είχαν αναπτύξει πολιτισμό. Όλα τα αρχαία κείμενα μας παρουσιάζουν αυτή τη «Σοφία» ως απορροή της Θείας Αρχής. Η απόλυτη κατανόησή της συμβολίζεται σε ονόματα μορφών όπως ο Βούδας των Ινδών, ο Νέμπο των Βαβυλωνίων, ο Θωτ της Μέμφιδας, ο Ερμής των Ελλήνων. Επίσης, φανερώνεται στις ονομασίες ορισμένων θεοτήτων – Μήτις, Αθηνά, Γνωστική Σοφία και τελικά – στις Βέδες από το ρήμα «οίδα» (γνωρίζω). Σε αυτό τον ονοματικό προσδιορισμό, όλοι οι αρχαίοι φιλόσοφοι της Ανατολής και της Δύσης, οι Ιεροφάντες της αρχαίας Αιγύπτου, οι Ρίσις των Αριαβάρτα, οι Θεοδίδακτοι της Ελλάδας, συμπεριλάμβαναν το σύνολο της γνώσης των απόκρυφων και ουσιαστικά θείων πραγμάτων. [2]

«Με τον όρο φιλοσοφία, οι διδάσκαλοι της αρχαιότητας προσδιόριζαν το σύνολο της ανθρώπινης και θείας γνώσης. Οι σοφοί και οι Βραχμάνοι της Ινδίας, οι μάγοι της Χαλδαίας και της Περσίας, οι ιεροφάντες της Αιγύπτου και της Αραβίας, οι προφήτες των Ιουδαίων και του Ισραήλ, όπως και οι φιλόσοφοι της Ελλάδας και της Ρώμης, κατατάσσουν πάντοτε αυτή την ιδιαίτερη επιστήμη σε δύο κατηγορίες – την εσωτερική ή αληθινή και την εξωτερική. Είναι Πνευματική Γνώση που θεμελιώνεται λογικά και επιβεβαιώνεται με προσωπική εμπειρία από αμνημονεύτων χρόνων.
Ο Διογένης ο Λαέρτιος ανάγει την Θεοσοφία σε εποχή που προηγείται της δυναστείας των Πτολεμαίων και ονομάζει ως ιδρυτή της έναν Αιγύπτιο Ιεροφάντη Ποτ-Αμών. Αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ αρχαιότερη : Είναι η ρίζα της Αρχαίας Σοφίας. Οι Ινδουϊστές την ονόμασαν Γκνάνα-Βίντυα και Μπράχμα Βίντυα. Άκμασε εκ νέου στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου κατά τον 3ο αι. μ. Χ. χάρη στον Αμμώνιο Σακκά, δάσκαλο του Πλωτίνου, ιδρυτή του Εκλεκτικού Θεοσοφικού Συστήματος.
Στόχος και σκοπός του Αμμώνιου ήταν να συμφιλιώσει όλες τις αιρέσεις, τους λαούς και τα έθνη σε μια κοινή πίστη σε μια Υπέρτατη, Αιώνια, Άγνωστη Δύναμη που διέπει το Σύμπαν βάσει αμετάβλητων και αιώνιων νόμων. Σκοπός του ήταν:

– να καταδείξει ένα αρχέγονο σύστημα Θεοσοφίας που κάποτε ήταν πανομοιότυπο σε όλες τις χώρες

– να προτρέψει όλους τους ανθρώπους να αφήσουν κατά μέρος τις διαμάχες και τις διενέξεις τους και να ενωθούν με κοινό σκοπό και σκέψη σαν τα παιδιά της ίδιας μητέρας.

– να αποκαθάρει τις αρχαίες θρησκείες που είχαν βαθμηδόν διαφθαρεί και συσκοτισθεί από τη ρυπαρότητα του ανθρώπινου στοιχείου, ενώνοντας και διευρύνοντάς τες σε καθαρά φιλοσοφικές αρχές.» [3]

Η Θεοσοφία είναι η συμπαντική ΓΝΩΣΗ, που, σύμφωνα με τη Βιβλική χρονολόγηση, υπήρχε προκατακλυσμιαία. Αυτή η γνώση παρουσιάζει το σύνολο όλων των επιστημών, τη συσσωρευμένη γνώση όλων των θεών και ημιθέων που ενσαρκώθηκαν πάνω στη γη σε προηγούμενες εποχές. Οι ακτίνες-αποκαλύψεις που εκπέμπονται κατά καιρούς από την Άχρονη Θεοσοφία εμφανίζονται με διάφορα ονόματα ως Βέδες, Βετάντα, Γιόγκα, Βουδδισμός, Χριστιανισμός, Ερμητισμός, Δωδεκάθεο, Ροδοσταυρισμός, Σύγχρονη Θεοσοφία και είναι όψεις της Μίας Αλήθειας που εμφανίζεται κατά καιρούς σε διαφορετικούς τόπους και λαούς.

Η μυστική αυτή παράδοση φθάνει στη γη μέσω μιας σειράς προφητών, μυστών και ιεροφαντών, οι οποίοι εμφανίζουν στην ανθρωπότητα μέσω μιας θρησκείας, ή απόκρυφης διδασκαλίας, όλα όσα πρέπει να γνωρίζει ο άνθρωπος για να γίνεται πιο ηθικός και πνευματικός. Ο φύλακας αυτής της μυστικής Σοφίας είναι η Ιεραρχία των Διδασκάλων της Σοφίας. Πρόκειται για Πνευματικές Οντότητες, οι οποίες από συμπόνια για την ανθρωπότητα απαρνούνται περιοχές πνευματικότητας και μεγίστου κάλλους και παραμένουν στην περιοχή των σκοτεινών μορφών για να τη βοηθήσουν στην πνευματική της ανάπτυξη.

Είναι η Ιεραρχία της Συμπόνιας και είναι γνωστή σε κάθε θρησκεία και εθνική παράδοση ως Αρχάγγελοι, Ελοϊμ, Αμσασπέντ, Ντυάνι Τσοχάν, Γιοί του Ήλιου, Γιοί του Φωτός, Διδάσκαλοι της Σοφίας και Μαχάτμα. Πρόκειται για τους Εκπαιδευτές της νηπιακής σε εξέλιξη ανθρωπότητας,, για τους οποίους είμαστε τα νεώτερα αδέλφια τους.
Μία ακτίνα-όψη από την Θεία Σοφία ή τη Σοφία-Θρησκεία, είναι η Σύγχρονη Θεοσοφία. Ονομάζεται επίσης Σύγχρονο Θεοσοφικό Κίνημα. Εμφανίστηκε προς το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα από την Έλενα Πετρόβνα Μπλαβάτσκυ, στον Δυτικό κόσμο. Η ίδια δήλωνε ότι ήταν ένας κρίκος ανάμεσα στην Ιεραρχία της Συμπόνιας και την ανθρωπότητα και ότι πίσω από την ίδια βρίσκονταν οι δύο Διδάσκαλοι της Σοφίας, Μορύα και Κουτχούμι. Ομολογεί δε ότι πίσω από κάθε πτυχή του Θεοσοφικού Κινήματος, υπήρχαν συνέχεια οι δύο αόρατοι Εμπνευστές του και διαβεβαιώνει ότι τα κείμενά της εξέφραζαν τις διδασκαλίες τους.

Η παρουσίαση της Σύγχρονης Θεοσοφικής διδασκαλίας έγινε μέσω μιας σειράς γραπτών κειμένων της Ε.Π.Μπλαβάτσκυ, που είναι τα εξής: «Αποκαλυμμένη Ίσις», «Η Μυστική Δοξασία», «Το Κλειδί της Θεοσοφίας», «Η Φωνή της Σιγής» και τα «Collected Writings», μια συλλογή των εργασιών της σε δεκαπέντε τόμους.
Μέσω της Θεοσοφικής διδασκαλίας, ανασύρθηκαν από τη σιωπή οι νόμοι του Κάρμα και της Μετενσάρκωσης, ο κύκλος της ανθρώπινης ύπαρξης μέσω της γέννησης και του θανάτου και η μεταθανάτια συνέχειά της. Άρχισε η έρευνα του μεταφυσικού και η τεκμηρίωσή του μέσω της επιστήμης, όσο αυτό ήταν και είναι δυνατό. Ο άνθρωπος της Δύσης πληροφορήθηκε ότι υπάρχει ο αιώνιος νόμος της Εξέλιξης, από τον οποίο ωθείται κάθε ύπαρξη να κατακτήσει την πνευματική τελείωση μέσω αυτόβουλων επιλογών και δράσεων.
Οι μεταφυσικές αυτές θέσεις δεν ακούστηκαν, βέβαια, για πρώτη φορά στον πλανήτη. Κάθε εσωτερική διδασκαλία και θρησκεία που εμφανίστηκε έως σήμερα, απέδωσε ένα μέρος της υπερβατικής Αλήθειας προσαρμοσμένο κατάλληλα στον τόπο και τον χρόνο.
Η σύγχρονη Θεοσοφία επισημαίνοντας τη Μία Μοναδική Αρχή ως την πρωταρχική αιτία του φαινομενικού πλουραλισμού, χρησιμοποιεί τη συγκριτική μελέτη των παγκόσμιων θρησκειών και διδασκαλιών για να αποδείξει ότι πίσω και πάνω από κάθε έκφραση υπάρχει μια καθολική ενωτική αρχή, μια κοινή ρίζα και πηγή όλων των εκδηλωμένων.
Για τη Θεοσοφία, η εκδηλωμένη Ζωή είναι ένα αναρίθμητο κύμα Μονάδων που πηγάζοντας από την καρδιά του Λόγου ταξιδεύουν στα διαφορετικά επίπεδα του Κόσμου, αποκτούν άπειρες εμπειρίες μέσω των οποίων εξελίσσονται, με σκοπό, κάποια στιγμή, μέσω των ατομικών τους προσπαθειών, να απεγκλωβιστούν από τα πέπλα της ύλης και να επανέλθουν στην Καρδιά της Μίας Αρχής από την οποία πήγασαν τελειωμένες πνευματικά. Στο ταξίδι των ψυχών, οι νεώτερες και πιο ανώριμες υποστηρίζονται και βοηθούνται από τις πιο ώριμες πνευματικά. Το ταξίδι αυτό επαναλαμβάνεται διαδοχικά μέσω πολλαπλών επαναγεννήσεων που στηρίζονται από τον νόμο του κάρμα, έως ότου η ανθρώπινη μονάδα αντιληφθεί τον πνευματικό σκοπό της ζωής και αποφασίσει να τον πραγματοποιήσει.

Κεντρική ιδέα λοιπόν, της σύγχρονης Θεοσοφίας είναι ότι η εκδηλωμένη ζωή πηγάζει από Μία Μοναδική Ουσία-Πηγή, η οποία τα περιέχει όλα και βρίσκεται μέσα σε όλα. Αυτή η εσωτερική Αλήθεια γίνεται η θεμελιώδης Αρχή που καθορίζει την ενότητα της εκδηλωμένης ζωής, την αδελφότητα των ανθρώπων και τον σεβασμό προς κάθε είδος ζωής, είτε αυτό είναι κατώτερο είτε ανώτερο της ανθρωπότητας. Από τη θεμελιώδη ενωτική Αρχή πηγάζει η θεοσοφική ηθική που προτείνει στον άνθρωπο να είναι αλτρουϊστής, συμπονετικός, συνεργατικός, ενώ τον αποτρέπει από τη χωριστικότητα, το προσωπικό συμφέρον, το δόγμα και τον φανατισμό.
H εσωτερική αυτή γνώση μπορεί να αφαιρέσει από τον άνθρωπο τη χωριστικότητα και να τον μετατρέψει σε έναν οικουμενιστή, σε έναν άνθρωπο που ξεπερνάει τις φυλετικές διακρίσεις, τις διαφορές των θρησκειών, τις κοινωνικές σκοπιμότητες, τις προκαταλήψεις και τις δεισιδαιμονίες και κυρίως τον προσωπικό του εγωϊσμό. Ο Θεόσοφος είναι αυτός που υπερβαίνει τις διαφορές που προκύπτουν από τη φυλή, το έθνος, τη θρησκεία, τη γλώσσα, τη μόρφωση, τη φτώχεια ή τον πλούτο. Ο Θεόσοφος γνωρίζει ότι κάθε ψυχή είναι ένα απειροελάχιστο φως, ξεπεταγμένο από το ίδιο παγκόσμιο λίκνο. Κάθε φως-ψυχή έχοντας δική της βούληση κληρονομημένη από τη Θεία Αρχή, μπορεί να τη χρησιμοποιήσει είτε πιο γρήγορα είτε πιο αργά από τις άλλες όμοιές της ψυχές ώστε να αφυπνίσει την εν δυνάμει πνευματικότητά της. Πνευματικότητα σημαίνει αγάπη, θυσία, ευγένεια, αλληλεγγύη, αλτρουϊσμό, συμπόνια, ανιδιοτέλεια, κατανόηση, ανεκτικότητα, συνεργασία. Όλα αυτά θα πρέπει να οδηγήσουν την ανθρωπότητα σε μια ενότητα, σε μια παγκόσμια συνεργασία και αλληλοβοήθεια.
Αυτό το μήνυμα που εμφανίστηκε στις 17 Νοεμβρίου 1875 στη Νέα Υόρκη  έγινε η εξαγγελία του Θεοσοφικού Κινήματος. ‘Hταν η απαρχή της Οικουμενικότητας και κάθε δραστηριότητας που προτρέπει στη συνύπαρξη των λαών και των θρησκειών, και στην υπέρβαση των θρησκευτικών, κοινωνικών και φυλετικών διαφορών της ανθρωπότητας. Το Σύγχρονο Θεοσοφικό Κίνημα είναι ένα πραγματικό γεγονός, είναι ένα γίγνεσθαι που παίρνει σάρκα και οστά στις κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές, θρησκευτικές και προσωπικές εξελίξεις.
Επίσης, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η Σύγχρονη Θεοσοφία δεν επιδιώκει την αποκλειστικότητα των απόψεών της ούτε την εφαρμογή τους μέσω ενός δόγματος. Αυτό που επιζητεί είναι ο άνθρωπος να αντιληφθεί τη συγγένειά του με την υπόλοιπη ανθρωπότητα και ότι κάθε πίστη και άποψη είναι μόνο μια όψη της Μίας και Μοναδικής Αλήθειας. Αυτό βέβαια σχηματίζει εξ εαυτού μια καινούρια θρησκεία, η οποία στοχεύοντας στην πνευματικότητα του ανθρώπου, αποδέχεται όλους τους τρόπους λατρείας και γνώσης της Θεότητας.
«Η Θεοσοφία είναι η ζωντανή πληροφορία για όλες τις θρησκείες του κόσμου», λέει ο Χ.Όλκοττ, ο συνιδρυτής της Θεοσοφικής Εταιρείας.

Και η Ε.Π.Μπλαβάτσκυ αναφέρει τα ακόλουθα στο Κλειδί της Θεοσοφίας:

«Η Θεοσοφία είναι ο δίχως ακτές ωκεανός της παγκόσμιας αλήθειας, αγάπης και σοφίας, που αντανακλά την ακτινοβολία της στη γη, ενώ η Θεοσοφική Εταιρεία είναι μόνο μια ορατή χίμαιρα αυτής της αντανάκλασης. Η Θεοσοφία είναι η θεία φύση, ορατή και αόρατη, ενώ η Εταιρεία της είναι η ανθρώπινη φύση που προσπαθεί να ανέλθει προς τον θείο γονέα της…. Σχηματίστηκε για να δείξει στους ανθρώπους ότι η Θεοσοφία υπάρχει και να τους βοηθήσει να ανέβουν προς αυτήν, μελετώντας και αφομοιώνοντας τις αιώνιες αλήθειες της.» [4]

Για την Ε.Π.Μπλαβάτσκυ και τους συνεργάτες της,  Χένρυ Στ. Όλκοττ και Ουίλλιαμ Κ.Τζατζ, το μήνυμα του Θεοσοφικού Κινήματος εκφράστηκε μέσω τριών θεμελιωδών προτάσεων πάνω στις οποίες στηρίχτηκε το οικοδόμημα της Θεοσοφικής Εταιρείας. Αυτές είναι:
1. Η αδελφότητα των ανθρώπων ανεξαρτήτως φυλής, πίστης, φύλου, τάξης ή χρώματος,
2. Η μελέτη των αρχαίων και σύγχρονων θρησκειών, φιλοσοφιών και επιστημών και η ανάδειξη της σπουδαιότητας μιας τέτοιας μελέτης, και
3. Η έρευνα των ανεξήγητων νόμων της Φύσης και των λανθανουσών ψυχικών
δυνάμεων του ανθρώπου.

Κάθε πρόταση χρειάζεται ιδιαίτερη μελέτη, προσοχή και έρευνα. Όμως η πρώτη πρόταση που αφορά στην «αδελφότητα των ανθρώπων» όντας το θεμέλιο της Θεοσοφικής διδασκαλίας, χρήζει βαθιάς μελέτης. Για τον ερευνητή που θέλει πραγματικά να κατανοήσει την ενότητα της ζωής και να την καταστήσει βίωμα και συμπεριφορά του, η σπουδή των Θεοσοφικών κειμένων θα πρέπει να γίνει επιδίωξή του. Αργότερα αφομοιώνοντας την εσωτερική διδασκαλία μέσω εμβριθούς μελέτης και διαλογισμού, μπορεί να κατανοεί και όλες τις άλλες διδασκαλίες στα πιο βαθιά τους νοήματα και να αντιλαμβάνεται διαμέσου του πλουραλισμού την ενότητα των εκδηλωμένων. Μπορεί επίσης, τότε, ο σπουδαστής να επιδιώξει την ανάπτυξη των λανθανουσών του δυνάμεων καθώς μέσω της γνώσης και της αφοσίωσης στον σκοπό, γίνεται κυρίαρχος μιας ηθικής με την οποία η σοφία-γνώση τον ενδυνάμωσε αβίαστα και ειρηνικά.
Η Θεοσοφία, εκτός από θεωρία, είναι κυρίως μια πρακτική φιλοσοφία. Η εφαρμογή της στην καθημερινότητα κάνει κάποιον αληθινό Θεόσοφο. Δεν απαιτεί κάποιες ιδιαίτερες τελετές παρά μόνο την εφαρμογή των αρετών διαμέσου ενός κώδικα ζωής.

“Η Θεοσοφία δεν πρέπει να παρουσιάζει μόνο μια συλλογή ηθικών αληθειών, ένα σύνολο μεταφυσικής Ηθικής συνοψισμένο σε θεωρητικές πραγματείες. Η Θεοσοφία πρέπει να εφαρμόζεται και επομένως πρέπει να μη φορτώνεται με άχρηστες συζητήσεις… Πρέπει να βρίσκει αντικειμενική έκφραση σε έναν ολοκληρωμένο κώδικα ζωής που να διαποτίζεται εξ ολοκλήρου με το πνεύμα της – το πνεύμα της αμοιβαίας ανοχής, φιλανθρωπίας και αγάπης.»[5]
Το κυριότερο μήνυμα της Θείας Σοφίας αγγίζει την καρδιά μας ως «αδελφότητα όλων των όντων όχι μόνο των ανθρώπων». Η Θεοσοφία είναι η ανοιχτή αγκάλη που δέχεται κάθε άνθρωπο ανεξάρτητα από φυλή, χρώμα, και θρησκεία, πλούτο ή φτώχεια. Γιατί η Θεοσοφία είναι θεία γνώση και εσωτερική επιστήμη και το θρήσκευμα πάνω στο οποίο κτίζεται κάθε θρησκεία. Είναι ο σύμμαχος κάθε αληθινής θρησκείας. Η Θρησκεία είναι ο δεσμός αγάπης που ενώνει όχι μόνο τους ανθρώπους αλλά ολόκληρη τη συμπαντική Ζωή σε ένα μεγάλο σύνολο. Όντας η πρακτική απόδειξη των αληθειών που αποτελούν τη βάση κάθε θρησκεύματος, η Θεοσοφία μπορεί να συνυπάρχει με κάθε θρησκεία.

Η Θεοσοφία μπορεί να εφαρμοστεί από Χριστιανούς και Ειδωλολάτρες, από Αγνωστικιστές και Άθεους. Η γνώση της ξεκλειδώνει τον κρουνό της συμπάθειας, της αλληλοβοήθειας, της ανεκτικότητας και της συνύπαρξης. Είναι το μέσο που σβήνει κι εξαφανίζει τον ανταγωνισμό, την ιδιοτέλεια και κάθε είδος φανατισμού. Ανεξάρτητα από το πώς παρουσιάζεται και ονομάζεται σε Δύση και Ανατολή, πώς ονομάστηκε στο παρελθόν, στο παρόν και στο μέλλον, ήταν, είναι και θα είναι ο αιώνιος μίτος της Αριάδνης που θα απελευθερώνει τον φυλακισμένο από τον λαβύρινθο της ύλης δηλαδή της εγωπάθειας, των παθών και των αισθήσεων, και θα τον οδηγεί προς το Αιώνιο Φως.

Σημειώσεις:

  1. Το Κλειδί της Θεοσοφίας, H.P.Blavatsky, κεφ. Το Μέλλον της Θεοσοφικής Εταιρείας
  2. Θεοσοφία, Εσώτερη Σοφία,ΤΧ.Α. Μπαρτζώκας philaletheians@yahoo.com.co.uk
  3. Θεοσοφία, Εσώτερη Σοφία, Χ.Α.Μπαρτζώκας
  4. Το Κλειδί στη Θεοσοφία, κεφ: «Το Αφηρημένο και το Συγκεκριμένο»
  5. Blavatsky’s CollectedWritings, VII, 169