Έλενα Πετρόβνα Μπλαβάτσκυ

/Έλενα Πετρόβνα Μπλαβάτσκυ
Έλενα Πετρόβνα Μπλαβάτσκυ2019-04-07T11:32:15+00:00

Έλενα Πετρόβνα Μπλαβάτσκυ

Η 8η Μαϊου είναι αφιερωμένη στη μνήμη της Ε. Π. Μπλαβάτσκυ, ιδρύτριας του Θεοσοφικού Κινήματος.  Το ογκώδες μεταφυσικό έργο της είναι η αιώνια εσωτερική διδασκαλία που ονόμασε Θεοσοφία και καταγράφηκε στη Μυστική Δοξασία. Το έργο αυτό είναι «… το υπόβαθρο και η βάση όλων των παγκόσμιων θρησκειών και φιλοσοφιών που διδάχθηκαν και εφαρμόστηκαν από ολίγους εκλεκτούς, από τότε που ο άνθρωπος κατέστη νοήμων»

Η μελέτη των πραγματικών αιτίων που βρίσκονται πίσω από το εκδηλωμένο ξεδίπλωμα του ανθρώπινου δράματος – είναι η ιστορία της αθάνατης ψυχής που αγωνίζεται κάτω από το πάντα σταθερό Φως του Άτμα, να αναγνωρίσει μέσα της και μέσα σε όλα τα όντα αυτό το Φως. Είναι η εξέλιξη της Παγκόσμιας Αδελφότητας. Ένα χάσμα υπάρχει ανάμεσα στην  ιστορία, όπως την γνωρίζουν οι μυημένοι που έχουν τη δυνατότητα να παρατηρούν την εξέλιξη μέσα στον χρόνο από καταβολής κόσμου, και στην ιστορία που γνωρίζουν οι κοινοί άνθρωποι  οι οποίοι συχνά αρκούνται σε μια επί μέρους μόνο αφήγηση επιφανειακών  γεγονότων, ακόμα κι όταν αυτά είναι πολυτάραχα. Ο βαθύτερος στοχασμός  στην ιστορία του ανθρώπου μας μαθαίνει πόση σοφία,  δύναμη και  μεγαλείο  προσφέρει η  πλήρης κατανόηση της παγκόσμιας ιστορίας.

Παρά τις όποιες ελλείψεις της, μια αναδρομή στην  ιστορία των τελευταίων επτά αιώνων είναι το ελάχιστο που χρειάζεται για να καταλάβει κανείς τη ζωή της επιφανέστερης αποκρυφίστριας της εποχής, της Ελένα Πετρόβνα Μπλαβάτσκυ (1831-1891). Η μεταρρύθμιση του 14ου αιώνα που επέφερε ο  Τσονγκ-Κα-Πα στην Βουδδιστική σκέψη και πρακτική της αρχαίας Ανατολής κι η απόφασή του να στείλει αγγελιοφόρους της Αλήθειας στη σύγχρονη Δύση είναι η βασική αφετηρία αυτής της περιόδου. Οι σελίδες της ιστορίας μας δείχνουν ότι θαρραλέοι φιλόσοφοι της Αναγέννησης και Ροδόσταυροι γιατροί, ευφυείς αριστοκράτες και  άνθρωποι δραστήριοι σε διάφορους τομείς συνέβαλαν στην ώθηση προς  νέα επίπεδα πνευματικών επιτευγμάτων  καθ’ οδόν προς τον 19ο αιώνα, οπότε κατέστη  δυνατό να διακηρυχθεί ότι ζουν στη γη οι Μαχάτμα – ενσαρκωμένη πηγή της σοφίας.

Όμως, βαριά σύννεφα κάλυπταν τον ορίζοντα του 19ου αιώνα. Η ρευστή κατάσταση που συνόδεψε τις αλλαγές και τις καινοτομίες καθιστώντας  δυνατή την ταχεία πρόοδο του ανθρώπου επέτρεψε, παράλληλα, να εκδηλωθούν οι πιο άπληστες και εγωιστικές δυνάμεις της ανθρώπινης συνειδητότητας. Η βιομηχανική επανάσταση οδήγησε στην εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης στο εσωτερικό των χωρών προς όφελος των λίγων και στην εκμετάλλευση των αποικιών για να δοξαστούν οι μητροπόλεις.  Άθλιες φτωχογειτονιές ξεχείλισαν από ανθρώπους  που σπρώχτηκαν στα αστικά κέντρα για να εξασφαλίσουν εργασία και αξιοπρεπή ζωή, χωρίς να βρουν  τίποτα από τα δύο. Προέκυψαν φαύλες καταστάσεις του χειρίστου είδους. Ο πιο βάναυσος και τελείως αφιλοσόφητος υλισμός ιδιοποιήθηκε την ανακάλυψη της λογικής της εξέλιξης στη φύση ενθαρρύνοντας έτσι μια παράλογη άρνηση εκ μέρους πολλών θρησκευτικών θεσμών για τη λογική της φύσης. Αντιπροσωπευτικές μορφές διακυβερνήσεων  φανέρωσαν τις δικές τους ιδιόμορφες ρωγμές, ανάμεσά τους την τάση για κυριαρχία πάνω  στον όχλο από καπρίτσιο και την ανικανότητά τους να  συγκρατήσουν τους οικονομικά πανίσχυρους.  Η κακή εφαρμογή της παράδοσης (π.χ. η διαστρέβλωση της ηθικής της εργασίας προκειμένου να δικαιολογήσουν την περίπου  δουλεία στα εργοστάσια), η κατάρρευση παλαιών ιδεών και η σύγκρουση πολλών αντικρουόμενων συμφερόντων προκάλεσε ψυχική αναστάτωση που προβλήθηκε σαν ένας εξαιρετικά ενθουσιώδης και συχνά ουτοπικός πνευματισμός με σκοπό να χορτάσει μια μεγάλη λαχτάρα  για φαινόμενα, μια λαχτάρα που έμενε ανεκπλήρωτη στο επίπεδο της καθημερινής ζωής. Διανοούμενοι, αυτάρεσκοι αλλά ανασφαλείς, έσπρωξαν τις μάζες στην κατηφόρα σε χιλιάδες λάθος λαβυρίνθους υποβαθμίζοντας τις ασυναίσθητες αρετές των απλών ανθρώπων.

Μέσα από όλη αυτή την αξιολύπητη ασχήμια, το έργο των Δασκάλων συνεχιζόταν αθόρυβα, ήρεμα στη διάρκεια  του κρίσιμου 19ο αιώνα οδεύοντας προς το 1875. Τα μεσάνυχτα της 11ης προς την 12η Αυγούστου του 1831,  γεννήθηκε στο Αικατερίνοσλαβ της Ουκρανίας, στις όχθες του Δνείπερου, αυτό το ον που επρόκειτο να γίνει γνωστό ως Ελένα Πετρόβνα Μπλαβάτσκυ.  Η οικογένειά της, καταγόμενη από Γερμανούς και Ρώσους ευγενείς,  ανήκε στην αριστοκρατική τάξη.  Για τον λαό, η ημερομηνία της γέννησής της προμήνυε ότι θα διέθετε μεγάλες και μυστηριακές δυνάμεις και, επειδή τα άμφια του ιερέα που χοροστατούσε στη βάφτισή της  έπιασαν φωτιά, ο κόσμος πίστεψε ότι είχε να περάσει δύσκολη  ζωή.

Ευθύς εξαρχής, η Ε.Π.Μπλαβάτσκυ έδειξε, γενικά,  τεράστιο ενδιαφέρον  για  μάθηση – κατά την παράδοση του Διαφωτισμού – και μια ακλόνητη αίσθηση ατομικής ακεραιότητας. Αυτός ο σπάνιος συνδυασμός την έκανε τελείως ατρόμητη τόσο νοητικά όσο και σωματικά. Αψήφησε κάθε είδος δύσκολου ταξιδιού και αρνήθηκε να ρυθμίσει τις πράξεις της ανάλογα με το μυωπικό μέτρο της κοινής γνώμης ή της συμβατικής ηθικής. Αντίθετα, δύο ερωτήματα απασχολούσαν τόσο πολύ τη συνειδητότητά της ώστε τα εγκόσμια ζητήματα ξεθώριαζαν τελείως στα μάτια της. «Πού – ΠΟΙΟΣ – ΤΙ είναι ΘΕΟΣ; Ποιος είδε ποτέ το ΑΘΑΝΑΤΟ ΠΝΕΥΜΑ του ανθρώπου, ώστε να μπορεί να είναι βέβαιος για την αθανασία του ανθρώπου;». Όποιοι  θα μπορούσαν να απαντήσουν σ’ αυτά τα ερωτήματα θα κέρδιζαν την σταθερή αφοσίωσή της και την ανεπιφύλακτη προσφορά των υπηρεσιών της.

Μέχρι το 1848, φρόντιζε ακούραστα να εμπλουτίζει τις γνώσεις της και κατόπιν άρχισε να ταξιδεύει στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή. Αν και κατ’ επανάληψη έβλεπε στο όνειρό της έναν υπέροχο άνθρωπο  που έμοιαζε να την προστατεύει σε κρίσιμες στιγμές, στην πραγματικότητα,  δεν τον συνάντησε  παρά το 1851 στο Χάιντ Παρκ  του Λονδίνου. Αυτός είναι που μπόρεσε να της δώσει απαντήσεις στις θεμελιώδεις ερωτήσεις της κι η Ε.Π.Μλαβάτσκυ εναπόθεσε σε αυτόν ως Γκουρού της και στην Αδελφότητα των Μαχάτμα όλη την εμπιστοσύνη της.  Ποτέ δεν αμφιταλαντεύτηκε στην σκέψη της, στα λεγόμενά της, στα συναισθήματα ή στις πράξεις της διαπνεόμενη από  πίστη στο καθήκον της προς τον Δάσκαλό της και ηθελημένη υπακοή προς τις επιταγές της Αλήθειας που εκείνος δίδασκε και ενσάρκωνε.  Έκτοτε, οι τελείως ξεχωριστές δυνάμεις της κι η θέλησή της εστιάστηκαν σε έναν και μόνο σκοπό: στο να υπηρετήσει την Αδελφότητα των Μαχάτμα με όποιον τρόπο ήθελαν εκείνοι.

Ταξίδεψε στον Καναδά και στις ΗΠΑ, στο Μεξικό, στην Καραϊβική και στη Νότιο Αμερική και το 1852 έφτασε στην Ινδία.  Καθ’ οδόν προς τις ΗΠΑ πέρασε πάλι από την Αγγλία, μετά μέσω Ιαπωνίας πήγε στις Ινδίες και στο Θιβέτ και, επιστρέφοντας στην  Ευρώπη, έφτασε στη Ρωσία το 1858.  Έμαθε τόσο εμπειρικά όσο και μεταφυσικά καθετί που  αφορά  την πολυπλοκότητα και τις δυνατότητες της ανθρώπινης φύσης.  Ταξιδεύοντας σε περιοχές του Καυκάσου από το 1860 έως το 1863, κατάφερε να βγει νικήτρια από έναν μακρόχρονο αγώνα με τον θάνατο ελέγχοντας απόλυτα τις δυνάμεις της. Συνέχισε να ταξιδεύει και το 1868 συνόδεψε τον Δάσκαλό της στην Ινδία και στο Θιβέτ.  Αργότερα κι αφού σώθηκε από ναυάγιο που συνέβη ενώ ταξίδευε από την Ελλάδα στην Αίγυπτο, έζησε στο Κάιρο το 1871-1872 και μετά από ένα ταξίδι στην Ανατολή έφτασε στο Παρίσι το 1873.

Η Ε. Π. Μπλαβάτσκυ πήρε εντολή να πάει στη Ν. Υόρκη και, παρόλο που είχε πολύ λίγα χρήματα, έφυγε αμέσως, φτάνοντας στην Νέα Υόρκη στις 7 Ιουλίου του 1873.  Εγκαταστάθηκε, ζώντας με πολύ λιτό τρόπο, και  εκεί άρχισε να συναντά ανθρώπους που ασχολούνταν συστηματικά με την εξέταση των πνευματιστικών φαινομένων. Στις 14 Οκτωβρίου του 1874, κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στο αγρόκτημα του   Έντυ στο Τσίτεντεν της πολιτείας Βερμόντ , ένα αγρόκτημα που ήταν τόπος αξιοσημείωτων πνευματιστικών φαινομένων, συνάντησε τον Συνταγματάρχη Χ.Σ.Όλκοτ. Την ίδια περίπου εποχή, άρχισε να δημοσιεύει  άρθρα υπέρ της  γνησιότητας των φαινομένων, ενώ έθετε ερωτήματα για το αν ήσαν ικανοποιητικές  οι εξηγήσεις κι οι θεωρίες που διατυπώνονταν γενικά γι’ αυτά.

Το 1874, ζήτησε από τον  Όλκοτ να κανονίσει μια συνάντησή της με έναν νεαρό δικηγόρο και φίλο του. Την στιγμή που ο Ουίλιαμ Κουάν Τζατζ μπήκε στο διαμέρισμά  της στο Έρβινγκ Πλέις, όπως διηγήθηκε ο ίδιος αργότερα: «Το βλέμμα της  ήταν που με τράβηξε, ήταν το βλέμμα ενός ανθρώπου που πρέπει να τον είχα γνωρίσει σε προηγούμενες  ζωές. Με κοίταξε αναγνωρίζοντάς με εκείνη την πρώτη στιγμή κι από τότε, αυτό το βλέμμα δεν άλλαξε ποτέ». Έτσι είδε ο Γ.Κ.Τζατζ  «τη ματιά του λιονταριού, την καρδιά από διαμάντι της Ε.Π.Μπλαβάτσκυ».

Τον Ιούλιο του 1875, η Ε.Π.Μπλαβάτσκυ έγραφε στο σημειωματάριό  της: «Πήρα εντολές κατευθείαν απ’ την Ινδία  να ιδρύσω μια φιλοσοφικο-θρησκευτική Εταιρεία, να της δώσω ένα όνομα – και να επιλέξω τον Όλκοτ.» Δημοσίευσε μια ανοιχτή επιστολή στο SpiritualScientist(23 Σεπτεμβρίου, 1875) όπου προσδιόριζε τα κύρια θέματα και τις βασικές ιδέες  που επρόκειτο να αναπτύξει και να αναλύσει στο υπόλοιπο της ζωής της και στα γραπτά της κείμενα.

Απορρίπτοντας τόσο την τυφλή πίστη όσο και τον κυνισμό, έγραψε: «δική μου αρχή ανέκαθεν υπήρξε να κάνω το Φως της Αλήθειας φάρο της ζωής μου.» Παραφρασμένα με έναν αποκαλυπτικό τρόπο τα λόγια  που είπε ο Χριστός πριν από 18 αιώνες: «Πιστέψτε και θα καταλάβετε», ισχύουν και σ’ αυτή την περίπτωση και, επαναλαμβάνοντάς τα λίγο παραλλαγμένα, μπορώ κι εγώ να πω: «Μελετήστε και θα πιστέψετε».

Οι Απόκρυφες Επιστήμες απαιτούν την αφοσίωση μιας ολόκληρης ζωής, έγραφε,  το να τις μελετά, όμως, κανείς με ελαφρότητα έχει  επικίνδυνες συνέπειες.

Πρέπει κανείς πάντα να έχει κατά νου τον εκπληκτικό  μύθο του Οιδίποδα και να φυλάγεται  από ανάλογες συνέπειες. Ο Οιδίποδας έλυσε μόνο το μισό αίνιγμα που του έθεσε η Σφίγγα προκαλώντας  τον θάνατό της. Το άλλο μισό πήρε εκδίκηση για τον θάνατο του συμβολικού τέρατος κι ανάγκασε τον βασιλιά της Θήβας να προτιμήσει, μέσα στην απογοήτευσή του,  την τύφλωση και την εξορία από το να δει κατάματα αυτό που δεν αισθανόταν αρκετά αγνός να αντιμετωπίσει. Έλυσε το αίνιγμα για τον άνθρωπο, για τη μορφή, ξεχνώντας τον Θεό – την ιδέα.

Τα προαπαιτούμενα για την ενασχόληση με  την εσωτερική σοφία είναι αυστηρά: οφείλει να είναι κανείς απόλυτα αγνός, έτοιμος για αυτοθυσία, ιδιαίτερα ως προσωπικό ον μπροστά στα μάτια του κόσμου, οφείλει να εγκαταλείψει κάθε προσωπική αλαζονεία και κάθε ιδιοτελές κίνητρο.

Πρέπει να αφήσει πίσω κανείς, μια για πάντα, κάθε ανάμνηση των ιδεών που είχε για όλους και για όλα. Οι υπάρχουσες θρησκείες, η γνώση, η επιστήμη πρέπει να ξαναγίνουν ένα άγραφο βιβλίο γι’ αυτόν, όπως τότε που ήταν μωρό, γιατί αν θέλει να πετύχει, πρέπει να μάθει  ένα νέο αλφάβητο στην αγκαλιά της Μάνας-Φύσης…