Μετά τα Πάθη, η Ανάσταση

/Μετά τα Πάθη, η Ανάσταση
Μετά τα Πάθη, η Ανάσταση2019-04-07T15:57:30+00:00

Μετά τα Πάθη, η Ανάσταση

 

O όρος Πάσχα προέρχεται από το αραμαϊκό pasha και το εβραϊκό pesah. Oι ερευνητές ανιχνεύουν επίσης την προέλευση του εβραϊκού όρου στην ασσυριακή ετυμολογία (pasahu) ή αιγυπτιακή (pash, η ανάμνηση, pesah, το πλήγμα). Άλλοι μελετητές θεωρούν ότι η ρίζα του Πάσχα βρίσκεται σε γιορτές και ιεροτελεστίες της άνοιξης της προ-ισραηλιτικής εποχής με την έννοια των ποιμένων που υποβάλλουν αίτημα στον θεό για την προστασία του κοπαδιού τους (βλ. Έξ. 5:1 και 10:9).  Στοιχεία νομαδικής, οικογενειακής ζωής μας δείχνουν μια πολύ παλαιότερη προέλευση του Πάσχα.
Πάντως, η Βίβλος συσχετίζει το pesah με το ρήμα pasah που σημαίνει είτε χωλαίνω, είτε εκτελώ τελετουργικό χορό γύρω από τη θυσία (Γ’ Βασ. 18:21,26), είτε, μεταφορικά, “ξεφεύγω”, “περνώ”, “απαλλάσσω”. Για τους Εβραίους, το Πάσχα, είναι το πέρασμα του Θεού πάνω από τα σπίτια των Ισραηλιτών, ενώ έπληττε τα σπίτια των Αιγυπτίων (Έξ. 12:13,23,27 / βλ. Ησ. 31:5).

Σε χωρία από την Παλαιά Διαθήκη, φαίνεται ότι το Πάσχα ίσως είχε προέλευση πολύ παλαιότερη από την εποχή του Μωυσή και της εξόδου από την Αίγυπτο.

Η εορτή του Πάσχα, λόγω της σπουδαιότητός της, επηρεάζει το εορτολόγιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας τόσο 40 ημέρες πριν από αυτό (Μεγάλη Τεσσαρακοσστή, Τριώδιο) όσο και 50 ημέρες μετά (περίοδος Πεντηκοσταρίου). Οι ακολουθίες που τελούνται τότε έχουν αρχαιοπρέπεια (ανάγονται στους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού), κατάνυξη και λαμπρότητα, και περιγράφονται λεπτομερώς στο τυπικό της Εκκλησίας.

H πρώτη χριστιανική κοινότητα δεν περιείχε εορτές σε ετήσιο κύκλο. Αρχικά η ανάμνηση της Ανάστασης του Χριστού εορταζόταν την Κυριακή ημέρα, ή «μία των Σαββάτων». Το Πάσχα μαζί με την Πεντηκοστή, ήταν οι πρώτες εορτές σε ετήσιο κύκλο που καθιερώθηκαν σταδιακά στην πρώτη χριστιανική εκκλησία κατά τον 2ο αιώνα. Κάθε τοπική εκκλησία εόρταζε με δικό της κριτήριο την ημερομηνία της εορτής του Πάσχα. Αυτό οδήγησε σε εντάσεις κάποιες τοπικές εκκλησίες ιδίως κατά τον 3ο αιώνα. Τελικά η Α! Οικουμενική Σύνοδος αποφάσισε οριστικά για μια κοινή ημερομηνία τέλεσης του εορτασμού του Πάσχα, που τηρείται μέχρι σήμερα με μερικές παραλλαγές.

Το Πάσχα και τα έθιμά τουείναι ένα θρησκευτικό δρώμενο μεγάλης σημασίας. Στην εποχή των αρχαίων Ελλήνων την ίδια χρονική περίοδο ελάμβαναν χώρα τα Μικρά Μυστήρια, τα Ανθεστήρια όπως ονομάζονταν. Σήμερα το Πάσχα αποτελεί μια παραδοσιακή εκδήλωση στο ετήσιο εορτολόγιό μας που αντανακλά την κίνηση της γης γύρω από τον ήλιο, τη σχέση της γης με τη σελήνη και τελικά τη σχέση ανθρώπου και θεού. Αξίζει  να σημειωθεί ότι η εβδομάδα των Παθών και της Ανάστασης συμπίπτει με το αστρονομικό γεγονός της εαρινής ισημερίας και με την πρώτη πανσέληνο αμέσως μετά αυτή την ισημερία.
Ερευνώντας τις παγκόσμιες θρησκείες διαπιστώνουμε ότι ο κεντρικός ήρωας-θεός πεθαίνει κι ανασταίνεται αυτή την εποχή, γεγονός που συμβολίζει την αναγέννηση της ζωής στον πλανήτη κι όχι μόνο του θρησκευτικού ήρωα. Το δρώμενο και η τελετουργία του απεικονίζει συμβολικά τον νόμο των Κύκλων και την παρουσία της ατομικής ζωής διαμέσου των διαφορετικών πεδίων αντιληπτότητας με σκοπό την άμεση εμπειρία και αφομοίωση  της διαδικασίας της ζωής σε  διαφορετικά επίπεδα συνειδητότητας. Η ατομική ζωή συλλέγοντας εμπειρίες και διαμέσου προσωπικών και αυτόβουλων προσπαθειών επιτυγχάνει την εξουδετέρωση των παθών και εξαρτήσεών της από τις αισθήσεις και την πλήρη εξωτερίκευση των θείων εγγενών δυνάμεών της στο φυσικό πεδίο. Και τότε ο ήρωας που σταυρώθηκε από τα ίδια του τα πάθη, δηλαδή τις επιλογές του, ανασταίνεται δηλαδή μεταβάλλεται σε θεό που σημαίνει ότι ξαναβρίσκει την πρωταρχική θεία φύση του.

 

Ελευσίνια Μυστήρια

Κατά τα Ελευσίνια Μυστήρια ο ήρωας ήταν η Περσεφόνη η οποία απελευθερωνόταν από το βασίλειο του Πλούτωνα, που είναι χθόνια θεότητα. Την απελευθερώνει ο Διόνυσος ο Ελευθερέας, που είναι ουράνια θεότητα, ο οποίος την μεταφέρει στον Όλυμπο και τότε η Περσεφόνη μεταμορφώνεται σε ουράνια θεότητα. Τη μετατροπή της Περσεφόνης από χθόνια θεότητα σε ουράνια, οι μύστες της Ελευσίνας εόρταζαν κατά το θερινό Ηλιοστάσιο «τη δόξα και ανάσταση της Κόρης Περσεφόνης και σε δόξα Διονύσου του Ελευθερέως» δηλαδή στη δόξα αυτού που απελευθερώνει τις ανθρώπινες ψυχές. Η αρχαιότατη αυτή εορτή επαναλαμβάνεται στις μέρες μας και είναι η γνωστή μας Πεντηκοστή. Οι Μύστες των Δελφών κατά τη θερινή τροπή του Ηλίου τε­λούσαν ανάλογη τελετή σε δόξα του Φοίβου Απόλλωνος
Τα Θεσμοφόρια, τα Σκίρα, τα Αλώα είναι μερικές από τις μεγάλες γιορτές που διοργανώνονταν στον ελλαδικό χώρο προς τιμήν της θεάς της γονιμότητας, της Δήμητρας. Όμως η λαμπρότερη γιορτή προς τιμήν της Δήμητρας γινόταν στην Ελευσίνα, στο περίφημο ιερό, όπου τελούνταν τα πιο σημαντικά μυστήρια της αρχαιότητας, στα οποία η Δήμητρα λατρευόταν ως πανίσχυρη, χθόνια και γονιμική θεά.
Οι μυστικές αυτές τελετές φαίνεται ότι ήταν μέρος της λατρείας των Προελλήνων κατοίκων της Αιγαιίδας[1], των Πελασγών, των οποίων η θρησκεία περιστρεφόταν γύρω από τη γη, τις χθόνιες θεότητές της, το μυστήριο της ζωής και του θανάτου και της μετά θάνατον ζωής.
Μετά την κάθοδο των ελληνικών φύλων, των Αχαιών και των Ιώνων, οι οποίοι λάτρευαν τους ουράνιους θεούς, οι Πελασγοί ζήτησαν να προστατέψουν τις θρησκευτικές παραδόσεις και τη λατρεία τους από τη βεβήλωση των αλλόθρησκων κατακτητών. Τη μη ελληνικότητα των μυστηρίων μαρτυρούν και λέξεις μη ελληνικές, όπως παιξ, κογξ, βαυβώ (η μητρική κοιλιά), ευοί σαβοί (προσφωνήσεις προς τον Διόνυσο). Τα μυστήρια λοιπόν της Ελευσίνας είναι η θρησκεία των κατακτηθέντων Πελασγών, οι τελετές της οποίας, εξαιτίας του φόβου των επιδρομέων γίνονταν σε μυστικές συναθροίσεις. Αν και αρχικά η θρησκεία των προελληνικών φύλων υπέστη τους διωγμούς των κατακτητών, με το πέρασμα του χρόνου οι θρησκευτικές τελετές και δοξασίες κατακτητών και κατακτημένων αφομοιώθηκαν.

 

Το Πασχαλινό Δρώμενο

Μαζί με τον μύθο και τα σύμβολα, τους ψαλμούς και τα δρώμενα μεταφέρονται και μεταδίδονται από τους ιεροφάντες και τους ιεράρχες οι βασικές ιδέες προς την ανθρωπότητα, διαμέσου των μυστηρίων και των θρησκειών. Σκοπός είναι η αφύπνιση της λανθάνουσας ανάμνησης του ανθρώπου για τη θεία καταγωγή του, τους κύκλους της «γέννησης και θανάτου», και τον πνευματικό στόχο της εξελισσόμενης ζωής.

Ο κύκλος της ατομικής ζωής ή το ταξίδι του προσκυνητή είναι στρωμένος με αγκάθια έως ότου ο άνθρωπος καταφέρει να δαμάσει την τιτανική του φύση. Πάθη, ταυτίσεις, εξαρτήσεις και νοητικές αποκρυσταλλώσεις τον κρατούν δέσμιο στον κόσμο της μορφής και της πυκνής ύλης. Αυτή η κατάσταση συμβολίζεται με τη σταύρωση, ενώ η απελευθέρωση από τα δεσμά των αισθήσεων αποδίδεται με μια μεταμόρφωση που συμβαίνει με την ανάσταση.

Στον Χριστιανισμό, τα εμπόδια στην εκπλήρωση του πνευματικού στόχου συμβολίζονται με την αλληγορική ιδέα της εβδομάδας των Παθών και στη συνέχεια με την ανάσταση του Ιησού. Σε όλες σχεδόν τις θρησκείες ο θρησκευτικός ήρωας πεθαίνει και κατόπιν ανασταίνεται. Ο θάνατος είναι το σύμβολο της μεταμόρφωσης που έρχεται μέσα από κάθε εμπειρία. «Ο θάνατος είναι ζωή και η ζωή, θάνατος» επαναλάμβαναν στα Ελευσίνια Μυστήρια, προετοιμάζοντας έτσι το έδαφος για μια αποστασιοποίηση από τον τόπο των παθών, των επαναγεννήσεων και της πνευματικής ένδειας.

Η Ανάσταση είναι ο θρίαμβος της ψυχής επί της προσωπικότητας. Είναι η κυριαρχία των ευγενών ανώτερων δυνάμεων επί της κατώτερης εγωιστικής, ανταγωνιστικής και ιδιοτελούς ανθρώπινης φύσης. Συμβολίζεται με τη θυσία του ήρωα-θεού, του Λυτρωτή, ο οποίος σταυρώνεται όχι από τα δικά του πάθη αλλά από τα πάθη της ανθρωπότητας καθώς κατεβαίνει να την διδάξει με το παράδειγμά της θυσίας του, τον τρόπο να κατακτά τη δική της ανάσταση.
Κατά τη Θεοσοφία, στη διάρκεια της εαρινής ισημερίας, δίνεται η ευκαιρία στον άνθρωπο να ανακαλύψει το εσωτερικό του φως που είναι ο δημιουργός και ο συντηρητής της αθάνατης πνευματικής ζωής. Το Πάσχα μας υπενθυμίζει την εγγενή  δύναμη και σοφία που υπάρχει εντός μας αλλά και στους άλλους. Αυτή την ιδιαίτερη στιγμή του χρόνου, ο άνθρωπος πλησιάζει περισσότερο το εσωτερικό του φως και μπορεί να γίνει το ηλιακό κέντρο του δικού του κόσμου και σαν ήλιος να επιδράσει πνευματικά και με σοφία στους γύρω του.

 

Ασπασία Παπαδομιχελάκη

[1] «Η Προέλευση των Ελλήνων κατά τη μυστική παράδοση”, εργασία της Α.Παπαδομιχελάκη,

 

 

 

 

 

 

H Προέλευση των Ελλήνων κατά τη Μυστική Παράδοση” είναι μια συνοπτική εργασία της Α.Παπαδομιχελάκη και αφορά στην προϊστορία της ανθρωπότητας και την καταγωγή των Ελλήνων. Τα αποσπάσματα που περιέχει  είναι από τη Μυστική Δοξασία της Ε.Π.Μπλαβάτσκυ.

 

To κείμενο είναι on line στην ιστοσελίδα μας  http://communityskins.com/blavatsky/el/books-and-projects-online.html

Δείτε το e-book